Gruźlica, w przepisach Unii Europejskiej, dotyczących zdrowia zwierząt, określana jako zakażenie kompleksem Mycobacterium tuberculosis (M. bovis, M. caprae, M. tuberculosis), jest zakaźną i zaraźliwą bakteryjną chorobą ludzi i zwierząt. Choroba ta jest zoonozą, co oznacza, że może także wywoływać zakażenia u ludzi.

Zakażenia zwierząt prątkami Mycobacterium caprae, były już stwierdzane na terenie powiatu bieszczadzkiego w latach wcześniejszych. Dotyczyły one żubrów – dwukrotnie: pod koniec lat dziewięćdziesiątych oraz w latach 2010 – 2013. Od 2012 roku wykrywano także przypadki gruźlicy u dzików pozyskanych przez myśliwych – ostatni przypadek potwierdzono w 2021 roku. Zagrożenie wystąpieniem choroby u dzików, ale także u innych zwierząt łownych, w szczególności jeleniowatych, utrzymuje się nadal.

Głównym źródłem zakażenia są zwierzęta lub ludzie rozsiewający prątki do środowiska. Do zakażenia może dojść prątkami znajdującymi się w wodzie, paszy, środowisku oraz drogą kontaktową. Najczęściej do zakażenia dochodzi drogą aerogenną – poprzez układ oddechowy (wraz z kropelkami śluzu dostają się do środowiska duże ilości prątków) i drogą pokarmową. Do zakażenia może dojść także wewnątrzmacicznie, poprzez pępowinę, a także poprzez otarcia naskórka, zranienia.
Okres inkubacji choroby jest najczęściej długi i uzależniony od wielu czynników, głównie od typu prątka, który zaatakował zwierzę oraz od gatunku i stanu odporności zaatakowanego zwierzęcia. Dlatego choroba może rozwijać się latami i początkowo przebiega bezobjawowo. Pojawiające się w późniejszym okresie objawy zmian gruźliczych, zależnie od stopnia zaawansowania choroby, są różne i wyraźne dopiero w zaawansowanym stadium gruźlicy. Zwierzęta są wówczas wychudzone, mają powiększone węzły chłonne, czasami występuje zmatowienie i nastroszenie sierści. Zaznaczyć należy, że nie są to objawy swoiste i nie dają możliwości rozpoznania choroby.

Mając na uwadze fakt, że choroba może występować u zwierzyny łownej – u dzików a także u jeleniowatych, istnieje duże prawdopodobieństwo nieświadomego zakażenia ludzi poprzez bezpośredni kontakt z zarazkiem, np. w trakcie patroszenia tusz upolowanej zwierzyny łownej. Mając na uwadze powyższe, należy przyjąć następujący sposób postępowania z tuszami upolowanych zwierząt:
– w przypadku stwierdzenia u patroszonego zwierzęcia o dobrej kondycji, zmian chorobowych w narządach (guzki, guzy o charakterystycznej strukturze), należy nie pozostawiać wnętrzności (patrochów) na łowisku,
– w przypadku stwierdzenia znacznego wychudzenia, nie patroszyć tuszy, przy znacznym wychudzeniu, bez względu na to, jaka choroba je wywołała, mięso nie nadaje się do spożycia.
– w obydwu przypadkach, należy zgłosić ten fakt do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ustrzykach Dolnych (tel. 694 455 736) , celem zbadania tuszy i pobrania prób;
– w przypadku pozyskania zwierzyny bez widocznych zmian chorobowych przez myśliwego ,,na potrzeby własne”, wszystkie jadalne części zwierzęcia powinny bezwzględnie być poddawane obróbce termicznej (np. gotowanie, pieczenie);
– przy patroszeniu czy skórowaniu należy zachować szczególne środki ostrożności – mycie i dezynfekcja rąk, noży, pojemników do przewożenia tusz.

W załączeniu przesyłam ulotka informacyjna dotycząca gruźlicy u dzików, opracowaną przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, w związku z wykryciem gruźlicy u dzików. Proszę o rozpowszechnienie ulotki.